پاسخ به سوالات  :

( عـــــربـــــي  يـك)

1-  نقش كلمه ي "السعادة " در " يا للسعادة " چيست ؟

ج : اين عبارت در تقدير بوده است " يا للسعادة لي " كه لام حرف جر و السعادة در لفظ مجرور به حرف جر مي باشد لكن به خاطر اينكه منادي است محلا منصوب و خود للسعادة متعلق به فعل محذوف است چون منادي خود فعلي در تقدير دارد .

2-  كلمه ي " نهاية " در : نهاية الفراق : چه اعرابي دارد ؟

ج- مي توان آنرا خبر براي مبتداي محذوف گرفت مثلا بوده " هذه نهاية الفراق " و يا مي توان آنرا مبتدا و خبر آنرا محذوف گرفت ( اولي بهتر است )  .

3-   كلمه ي " غدا حفلة " چه نقشي دارد ؟ غدا كه ظرف است خبر مقدم (شبه جمله) و حفلة را مبتداي موخر مي گيريم .

4-  " من " در جمله ي " من هو " چه نقشي دارد ؟ 

ج- من چون در اينجا اسم استفهام است ميتوان دو نظر داد يا اسم استفهام را مبتدا واسم بعد آنرا خبر گرفت .و يا اسم استفهام را خبر مقدم و كلمه ي بعدي را مبتداي موخر گرفت ( دومي بهتر است )

5-  كلمه ي "هنيئا " در جمله ي " هنيئا لك الشهادة يا اويس " چه اعرابي دارد ؟ بهتر است آنرا حال و منصوب بگيريم .

6-  " آسفة " در : لا اقدر آسفة : چه نقشي  دارد ؟

خبر است براي مبتداي محذوف ( انا ).

7- كلمه ي "وراء ها " د ر جمله ي " ما الفائدة في ثروة وراء ها لعنة الناس " چه اعرابي دارد ؟

وراء چون ظرف است وقبل از لعنة قرار گرفته آنرا خبر مقدم براي لعنة گرفته وجمله ي اسميه بعد از ثروة را جمله ي وصفيه محلا مجرور مي گيريم .

(عـــــربـــي ‌دو – تجربي – رياضي )  

1- يفقهوا " در جمله ي واحلل عقدة من لساني يفقهوا قولي " چرا مجزوم شده است ؟

ج- چون بعداز فعل امر آمده واز طرفي جواب شرط است براي فعل شرط محذوف مثلا بوده " ان تحلل يفقهوا قولي ". 

2- ويحك چه نوع كلمه اي است ؟   

ج- كلمه أي است براي اظهار عذاب و نقش مفعول به  براي فعل محذوف را دارد . كلمه ي ويـل نيز  در ويلك مثل آن است البته لازم به توضيح است اين دو كلمه  اگر به غير از لام اضافه شود مفعول به است ولي اگر بعد از آن لام بيايد "مثل ويل لكل همزة ...در اين صورت مبتدا است واگر  اضافه نشده باشند مفعول مطلق هستند .

3- انت " در "فالعب ‌أنت مع الأطفال "چه نقشي دارد ؟

ج- تأكيد براي ضمير مستتر أنت در فعل العب است .

4- كلمه ي حيا در "وا حيائي " چه اعرابي دارد ؟

ج – مناداي مضاف از نوع ندبه تقد يرا منصوب است .

5- كلمات "هي و نحو" در جمله ي " الامة الاسلامية هي امة سائرة نحو الكمال " چه نقشي دارند ؟

ج –كلمه "هــي " ضمير فصل است محلـي از اعراب ندارد وكلمه ي نحو جانشين مفعول فيه است .

6- كلمات "غير و ذاتـي " در " يبعث ضوء من مصدر غير ذاتـي " چه اعرابي دارند ؟

ج – غيـر صفت است وتابع مصدر و كلمه ي ذاتي مضاف اليه و مجرور است .

7-  آيا " وصل " در جمله ي " ما جاورت قلب امرئ إلا وصل " محلي از اعراب دارد ؟

ج – بله جمله ي حاليه محلا منصوب است چون مستثني مفرغ است پس جمله ي بعد إلا صاحب اعراب است . البته امرء نكره است در حاليكه  صاحب حال بايد معرفه باشد اما چون جمله منفي است اشكالي ندارد از طرفي جمله حاليه وقتي ماضي باشد با يد با قد همراه باشد كه چون جمله شعر است مي توان گفت قد در تقدير است .

پاسخ سوالات گروه زبان و ادبيات عرب استان سمنان ( دامغان ): 

س1- بيت " قيمه الانسان ما يحسنه      اكثر الانسان منه ام اقلّ  " تركيب و ترجمه اش چيست ؟ 

ج- ارزش انسان به  چيزى است كه آن را خوب انجام دهد  خواه  انسان آن را  زياد  انجام دهد يا كم  .

قيمه مبتدا و انسان مضاف اليه و ما خبر و جمله ى يحسنه صله ى ما است ( فعل و فاعل آن هو مستتر و ضمير ه  مفعول به )  و اكثر فعل وانسان فاعل آن است .منه جار ومجرور محلا و اقل معطوف به اكثر است. 

س2- " لا اله الا الله "چه نوع استثنائى است و تركيب آن چگونه است ؟  

معروف ترين تركيب آن استثناء مفرغ بوده و اله اسم لا ى نفى جنس بوده و خبرش موجود حذف شده است و الله  بد ل ازمحل اله مى باشد . 

س3- كدام جمله صحيح تر است  ؟ الف ) شعب ايران لا يركع   ب ) شعب ايران لا يركعون  

ج- به اعتبار لفظ مى توان فعلش را مفرد آورد و به اعتبار معنا چون اسم جمع است مى توان فعلش را جمع آورد لذا هردو مورد جايز است گر چه به اعتبار لفظ  صحيح تر است يعنى گزينه الف. 

س4- جمله ى "انما يستدل على الصالحين بما يجري الله لهم على السن عباده ". ترجمه ى روانش چيست و نا ئب فاعلش كدام است ؟ 

ج- صالحان با آنچه كه خداوند بر زبان بندگانش در باره ى آنها جارى مى سازد شناخته مى شوند . 

صالحين نايب فاعل و محلا مرفوع است و حرف جر على در اينجا زائد است . 

س5 – جمله ى " و ما ادريك ما ليله القدر " ترجمه ى روانش چيست ؟  

ج- چه چيزى ترا آ گاه كرد  كه شب قدر چيست ؟  

س 6-  در جمله ى " لن تنال شفاعتنا من اشستخف الصلوه "  اعراب من و نوعش چيست "؟ 

ج-" من " اسم موصول و مفعول به است و شفاعت فاعل است .

س7 – در جمله ى " اليد التي محبوبه عند الله " تركيبش و صله ى موصول و عائد صله كدام است ؟

 ج- اليد خبر براى مبتداى محذوف ( هذه ) و التي  صفت و محبوبه خبر است براى هى  كه   آورده نشده است و جمله 

" هي محبوبه" روى هم صله  براى اليد است . لذا اين جمله درست نيست .چون عائد صله بيان نشده است و جمله ى صله نيز وجود ندارد.

 س8 – در جمله ى " كانت طفله تسير في الشوارع حافيه القدمين " نقش  حافيه القدمين  چيست ؟

 ج- حافيه حال ونيابا منصوب و القدمين مضاف اليه است  ضمنا  خبر كان كامل آمده است و حافيه حالت طفل را هنگام قدم زدن نشان مى دهد .